 |
Yaşlı Ve Hasta Bakım Hizmetleri Faydalı Bilgiler |
Günlük Yaşam Aktiviteleri ve İlk Yardım Esasları
Yaşlılık ve rehabilitasyon süreçlerinde bireyin bağımsızlık düzeyini belirlemek için iki temel kategori incelenir: Temel ve Yardımcı günlük yaşam aktiviteleri.
Temel Günlük Yaşam Aktiviteleri (TGYA) Nelerdir?
Bireyin hayatta kalması ve kişisel hijyenini sürdürmesi için gerekli olan en temel fonksiyonlardır:
- Kişisel Bakım: Ağız diş sağlığı, tıraş ve tırnak bakımı gibi rutinler.
- Banyo Yapma: Vücut temizliğini bağımsız veya destekle sürdürebilme.
- Giyinme: Mevsime ve koşullara uygun kıyafetleri seçip giyebilme.
- Beslenme (Yemek Yeme): Hazırlanmış yemeği kendi başına tüketebilme.
- Kontinans ve Tuvalet: Tuvalet ihtiyacını giderme ve öz bakımını yapabilme.
Yardımcı (Enstrümental) Günlük Yaşam Aktiviteleri Nelerdir?
Toplum içinde bağımsız bir şekilde yaşayabilmek için gerekli olan daha karmaşık becerilerdir:
- Finansal Yönetim: Mali işleri takip etme ve bütçe yönetimi.
- Alışveriş: Temel ihtiyaçları belirleyip tedarik edebilme.
- Yemek Hazırlama: Güvenli bir şekilde mutfak araçlarını kullanarak öğün oluşturma.
- Ev İdaresi: Temizlik ve düzeni sağlama gibi ev işleri.
- İlaç Yönetimi: İlaçları doğru dozda ve zamanında alabilme.
İlk Yardım’ın ABC’si Nedir?
Acil bir durumda hastanın veya yaralının hayati fonksiyonlarını değerlendirmek için kullanılan altın kuraldır:
A (Airway) - Hava Yolu Açıklığı: Bilinci kapalı kişide dilin geriye kaçması engellenir; ağız içi kontrol edilerek hava yolu temizlenir ve "Baş Geri-Çene Yukarı" manevrası yapılır.
B (Breathing) - Solunum Değerlendirmesi: Hasta/yaralının soluk alıp almadığı "Bak-Dinle-Hisset" yöntemiyle 10 saniye boyunca kontrol edilir.
C (Circulation) - Dolaşım Kontrolü: Kalp atışlarının varlığı, nabız kontrolü ve dış kanama olup olmadığı değerlendirilerek kan dolaşımı kontrol edilir.
Not: İlk yardım uygulamaları, profesyonel ekipler gelene kadar hayati önem taşır ve mutlaka eğitimli kişiler tarafından uygulanmalıdır.